(พ.ศ. ๒๔๘๘ – ๒๕๕๖)
(ที่มา : โรงเรียนสโมสรคนธรรพศิลป์ สมุทรปราการ)
นายนิกร จันทศร เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๘ ณ ตำบลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม บิดาของครูนิกร จันทศร ชื่อ นายแกม จันทศร มารดาชื่อ นางจรูญ จัทศร นายแกมเป็นคนปี่พาทย์คนส่วนใหญ่จึงเรียก นายแกม จันทศร ว่าครู แกม ส่วนนางจรูญ จันทศร เป็นแม่บ้าน ครูนิกร จันทศร มีพี่น้องชายหญิงรวมกัน ๗ คน ซึ่งในบรรดาพี่น้อง ๗ คน ครูนิกร จันทศร เป็นบุตรคนโต
๑. นายนิกร จันทศร
๒. นางสาวอุไร จันทศร
๓. นายกล จันทศร
๔. นายนริศ จันทศร
๕. นายกุล จันทศร
๖. นางสาวจเร จันทศร
๗. นายกี จันทศร
ซึ่งในบรรดาพี่น้อง ๗ คน ผู้ที่เป็นดนตรีไทยมี ๓ คน คือ นายนิกร จันทศร , นายนริศ จันทศร , นายกี จันทศร
ทางด้านขีวิตสมรสของ ครูนิกร จันทศร ในปี พ.ศ. ๒๕๓๖ ครูนิกร จันทศร ได้สมรสกับ นางสาวอนงค์ จิตมณี และมีบุตรด้วยกัน ๑ คน คือ เด็กชายกราวใน จันทศร
เมื่อช่วงเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ ครูนิกร จันทศร เริ่มมีอาการป่วยหนัก ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ โดยย้ายไปพักรักษาตัวอยู่ที่บ้านของ อาจารย์บุณทรี (สหายเมื่อวัยเยาว์) ณ ปากน้ำ จ.สมุทรปราการ และเสียชีวิตลงด้วยอาการสงบ ที่บ้านพักหลังนี้ เมื่อ ๑๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ ครูนิกร จันทศร สิริอายุ ๖๗ ปี
การศึกษาสายสามัญ
- พ.ศ. ๒๔๙๙ สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาจากโรงเรียนวัดกลางลางแก้ว ตำบลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
- พ.ศ. ๒๕๐๒ สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๓ จากโรงเรียนวัดแค ตำบลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
- พ.ศ. ๒๕๐๕ สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนนาฏศิลป์ชั้นต้น
- พ.ศ. ๒๕๐๘ สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนนาฏศิลป์ชั้นปลาย
- พ.ศ. ๒๕๑๖ สำเร็จการศึกษาระดับอนุปริญญา (ปกศ.สูง) จากวิทยาลัยครูเพชรบุรีวิทยาลงกรณ์
- พ.ศ. ๒๕๓๐ สำเร็จการศึกษาระดับ ปริญญาตรี ภาคดุริยางคศาสตร์ไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
- พ.ศ. ๒๕๔๐ สำเร็จการศึกษาระดับ ปริญญาโท ภาคดุริยางคศาสตร์ไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
- พ.ศ. ๒๕๐๘ - ๒๕๑๗ ครูนิกร จันทศร ได้เข้ารับราชการที่ กองการสังคีต แผนกดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร
- พ.ศ. ๒๕๑๗ - ๒๕๒๔ ครูนิกร จันทศร ได้ทำงานที่ธนาคารไทยพาณิชย์ สำนักงานใหญ่ ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ ประตูน้ำ แขวงปทุมวัน กรุงเทพมหานคร
- พ.ศ. ๒๕๓๑ - ๒๕๔๘ ครูนิกร จันทศร ได้บรรจุเป็นอาจารย์สอนที่ภาคดุริยางคศาสตร์ไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จนเกษียณอายุราชการ
- พ.ศ. ๒๕๔๘ - ๒๕๕๔ ครูนิกร จันทศร ทำงานในตำแหน่งที่ปรึกษาสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กรมศิลปากร และอาจารย์พิเศษที่คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย
- มหาวิทยาลัยบูรพา (เป็นคณะกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีไทยภาคตะวันออกชิง ถ้วยพระราชทานสมเด็จประเทพรัตนราชสุดฯ สยามบรมราชกุมารี)
- มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะศิลปกรรมศาสตร์
- โรงเรียนเทพศิริทร์
- บ้านดนตรีไทยเหมือนฝัน มีนบุรี กรุงเทพมหานคร
- บ้านกำนันสโมสร ปากน้ำ จังหวัดสมุทรปราการ
- Wat thai PTA Dallas, Texas ประเทศสหรัฐอเมริกา
ครูนิกร จันทศร เกิดในครอบครัวที่มีบิดาของท่านเป็นนักดนตรีไทย ซึ่งบิดาของครูนิกร จันทศร เป็นลูกศิษย์ของ ครูเตือน พาทยกุล และยังเป็นนักดนตรีประจำวงเพชรบุรี โดยเป็นคนระนาดเอก ครูนิกร จันทศร จึงได้เรียนดนตรีไทยตั้งแต่อายุ ๗ ปี รวมทั้งจับมือโหมโรงเช้าและโหมโรงเย็นกับ นายแกม จันทศร ผู้ซึ่งเป็นบิดา จึงถือว่าบิดาของท่ายเป็นครูผู้ประสาทวิชาดนตรีไทยให้กับครูนิกร จันทศร เป็นท่านแรก หลังจากนั้นเมื่อครูนิกร จันทศร เรียนจบระดับมัธยมศึกษา ๓ ก็ได้เข้าศึกษาต่อที่ โรงเรียนนาฏศิลป์ สาเหตุที่ครูนิกร จันทศร เข้าศึกษาที่โรงเรียนนาฏศิลป์ เพราะว่าเป็นความต้องการของบิดาที่อยากให้ ครูนิกร จันทศร เป็นผู้สืบทอดดนตรีเหมือนกับตนเองจึงตัดสินใจให้ ครูนิกร จันทศรเข้าเรียนที่โรงเรียนนาฏศิลป์ซึ่งถือว่าเป็นสายตรงของการเรียนดนตรีไทย ระหว่างที่ ครูนิกร จันทศร อยู่ที่โรงเรียนนาฏศิลป์ก็ได้ศึกษาวิชาทางด้านดนตรีไทยกับ ครูประสิทธิ์ ถาวร และครูบาง หลวงสุนทร เนื่องจากสมัยที่ครูนิกร จันทศร เรียนอยู่นั้นจำนวนของนักเรียนยังไม่มากเท่ากับปัจจุบันการเรียนการสอนของโรงเรียนนาฏศิลป์จึงมีครูสอนไม่กี่ท่าน การต่อเพลงของทุกชั้นปี ครูบาง หลวงสุนทร จะเป็นผู้สอผู้ต่อเพลงให้กับนักเรียน ส่วนครูประสิทธิ์ ถาวร เป็นผู้ปรับวงและควบคุมวง เนื่องจากครูนิกร จันทศร มีความสนใจในดนตรีไทยเป็นอย่างมากจึงได้เทคนิควิธีการปรับวงปี่พาทย์จากครูประสิทธิ์ ถาวร การเรียนดนตรีไทยของครูนิกร จันทศร หลังจากนั้นราวปี พ.ศ.๒๕๐๙ ครูสอน วงฆ้อง ได้มาเป็นอาจารย์พิเศษที่โรงเรียนนาฏศิลป์ซึ่งในสมัยนั้น ครูสอน วงฆ้อง ถือว่าเป็นครูท่านหนึ่งที่มีความชำนาญทางด้านปี่พาทย์โดยความชำนาญในการบรรเลงเครื่องมือปี่พาทย์ทุกชนิด โดยเฉพาะเครื่องมือเอก ฆ้องวงใหญ่ ครูสอน วงฆ้อง จึงเป็นครูผู้หนึ่งที่ได้รับการยอมรับในสมัยนั้น จนกระทั้งถึงปัจจุบัน ซึ่งในขณะนั้น ครูนิกร จันทศร ยังศึกษาอยู่ในโรงเรียนนาฏศิลป์ ครูนิกร จันทศร จึงได้มีโอกาสศึกษาวิชาดนตรีไทย กับครูสอน วงฆ้อง
ครูสอน วงฆ้อง จึงเป็นครูอีกท่านหนึ่งที่ประสิทธิ์ประสาทวิชาดนตรีไทยให้กับครูนิกร จันทศร การเรียนกับครูสอน วงฆ้อง ครูนิกร จันทศร ได้เรียนเพลงเดี่ยวและเทคนิคการบรรเลงขั้นสูงของเครื่องมือฆ้องวงใหญ่ โดยการเรียนเพลงเดี่ยวของครูนิกร จันทศร ได้ไปเรียนที่บ้านของครูสอน วงฆ้อง นอกเหนือเวลาเรียนที่เรียนที่โรงเรียนนาฏศิลป์ เดี่ยวแรกที่ครูนิกร จันทศร ได้ต่อกับครูสอน วงฆ้อง คือ เดี่ยวพญาโศก ๓ ชั้น โดยใช้เวลาต่อ ๖ เดือน สาเหตุที่ใช้เวลาในการการต่อเพลงถึง ๖ เดือน เพราะ ครูสอน วงฆ้อง ดูแล้วว่า ครูนิกร จันทศร ยังบรรเลงเทคนิคที่อยู่ในเพลงพญาโศก ๓ ชั้น ยังไม่ชัดเจนทั้งหมดและยังไม่แม่นเพลงจึงให้ฝึกฝนจนกว่าจะชัดเจนและมีความแม่นยำในบทเพลงจึงกินเวลาในการต่อถึง ๖ เดือน หลังจากนั้นก็ได้ต่อ เดี่ยวทะแย ๓ ชั้น, เดี่ยวสารถี ๓ ชั้น, เดี่ยวแขกมอญ ๓ ชั้น, เดี่ยวเชิดนอก ตามขั้นตอนแบบโบราณ และเดี่ยวสุดท้ายที่ต่อจากครูสอน วงฆ้อง คือ เดี่ยวกราวในเถา โดยทางเดี่ยวทั้งหมดที่ครูนิกร จันทศร ได้ต่อมากจากครูสอน วงฆ้อง เป็นทางของ พระยาเสนาะดุริยางค์ (แช่ม สุนทรวาทิน) สาเหตุที่เป็นเช่นนั้นเนื่องจากครูสอน วงฆ้อง เป็นลูกศิษย์ของพระยาเสนาะดุริยางค์ (แช่ม สุนทรวาทิน) ทางเดี่ยวที่ครูสอน วงฆ้อง ได้ต่อให้กับครูนิกร จันทศร จึงเป็นทางของพระยาเสนาะดุริยางค์ (แช่ม สุนทรวาทิน) จากนั้นครูนิกร จันทศร ก็ศึกษาดนตรีไทยกับครูสอน วงฆ้องอยู่จนถึง พ.ศ.๒๕๑๘ ครูสอน วงฆ้อง ได้เสียชีวิต ครูนิกร จันทศร ไม่ได้ศึกษาต่อกับครูท่านใด ครูสอน วงฆ้อง จึงเป็นครูท่านสุดท้ายที่ ครูนิกร จันทศร ได้ศึกษาดนตรีไทยด้วย และก่อนที่ครูสอน วงฆ้อง เสียชีวิต ครูนิกร จันทศร ได้รับมอบโองการผู้เป็นประธานในพิธีไหว้ครูจาก ครูสอน วงฆ้องขณะนั้น ครูนิกร จันทศร อายุ ๒๗ ปี และก่อนที่ ครูนิกร จันทศร จะได้รับมอบโองการนั้น ครูนิกร จันทศร ได้ผ่านการอุปสมบทแล้ว
การอุปสมบทของครูนิกร จันทศร ได้อุปสมบทที่ วัดใหม่สุปฐิถาราม ตำบลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม ในปีพ.ศ.๒๕๐๙
ผลงานทางด้านดนตรีไทย
ครูนิกร จันทศร นั้นเป็นครูผู้หนึ่งที่มีความรู้ความสามารถในทางด้านดนตรีไทย คือเป็นผู้ที่รักษาความเป็นเอกลักษณ์รวมทั้งสืบทอดศิลปวัฒนธรรมทางดนตรีไทยไว้ได้อย่างครบถ้วนเป็นที่ยอมรับของวงการดนตรีไทย โดยเฉพาะการบรรเลงดนตรีไทยในเครื่องมือฆ้องวงใหญ่ซึ่งในปัจจุบันท่านก็ยังถ่ายทอดให้กับผู้ที่สนใจจะศึกษาตามสถาบันต่างๆ
- พ.ศ.๒๕๑๘ ครูนิกร จันทศร ได้รับเกียรติบรรเลงประชันวงปี่พาทย์ในงานพิธีไหว้ครูของสมาคม ในการบรรเลงประชันวงปี่พาทย์ในครั้งนี้เป็นการประชันวงปี่พาทย์ระหว่าง วงปลื้มปรีชา กับ วงวัดหัวลำโพง โดยครูนิกร จันทศร เป็นนักดนตรีของวงปลื้มปรีชา ในการประชันวงในครั้งนั้นผู้คนให้ความสนใจมาดูกันอย่างเนืองแน่นจนคนล้นออกมานอกศาลาวัด เพลงที่ใช้ประชันในวันนั้นคือเพลงแขกมอญ ๓ ชั้น ผลในการประชันครั้งนั้น ครูนิกร จันทศร เป็นผู้ชนะเลิศในการบรรเลงฆ้องวงใหญ่ จึงส่งผลให้ครูนิกร จันทศร มีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จักในวงการดนตรีไทย
- พ.ศ. ๒๕๒๗ ครูนิกร จันทศร ได้บรรเลงฆ้องวงใหญ่ในการประชันวงปี่พาทย์ ระหว่างวงดุริยประณีต และ วงประคองศิลป์ ในงานดนตรีไทยพรรณนา โดยครูนิกร จันทศร บรรเลงในนามนักดนตรีของวงดุริยประณีต การประชันวงในครั้งนี้ เพลงที่ใช้บรรเลง คือเพลงโหมโรงแขกมอญ ๓ ชั้น โดยบรรเลงทีละวงบรรเลงขับร้องวงดุริยประณีตบรรเลงเพลงพันธุ์ฝรั่ง เถา ส่วนวงประคองศิลป์ บรรเลงเพลงสุพรรณรำลึก เถา หลังจากนั้น บรรเลงเพลงเขมรราชบุรี เถา โดยบรรเลงสลับกัน วงละท่อน วงดุริยประณีตเป็นวงตั้ง และสุดท้ายเป็นการเดี่ยวกราวในรอบวง โดยวงประคองศิลป์เป็นวงตั้งก่อนเดี่ยวแบบตัวต่อตัว (ตามลำดับ คือ ปี่ ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก และระนาดทุ้ม) การประชันครั้งนี้ไม่มีกรรมการในการตัดสินคนดูเป็นผู้ตัดสินเอง
- พ.ศ. ๒๕๓๒ ครูนิกร จันทศร ถวายการบรรเลงเดี่ยวฆ้องวงใหญ่ เพลงกราวใน หน้าพระที่นั่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในพิธีไหว้ครูดนตรีไทยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ในวันที่ ๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๒ ขณะที่ครูนิกร จันทศร บรรเลง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ได้ทรงสีน้ำ ภาพการบรรเลงของครูนิกร จันทศร
บันทึกเพิ่มเติม